Najważniejsze jest to, czy dana osoba osiągnęła już powszechny wiek emerytalny. Emeryci, którzy ukończyli 60 lat w przypadku kobiet albo 65 lat w przypadku mężczyzn, co do zasady mogą dorabiać bez limitu. Limity dotyczą przede wszystkim wcześniejszych emerytów oraz rencistów.
Aktualne limity dorabiania są ustalane na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłaszanego przez GUS. Przeciętne wynagrodzenie w II kwartale 2026 r. wyniosło 9233,13 zł, co jest podstawą limitów obowiązujących od 1 września 2026 r.
Aktualne limity dorabiania od 1 września 2026 r.
Od 1 września 2026 r. obowiązują następujące progi przychodu dla wcześniejszych emerytów i rencistów:
| Przychód miesięczny brutto | Co dzieje się ze świadczeniem? |
|---|---|
| do 6463,20 zł | emerytura lub renta jest wypłacana w pełnej wysokości |
| powyżej 6463,20 zł do 12 003,10 zł | ZUS może zmniejszyć świadczenie |
| powyżej 12 003,10 zł | ZUS może zawiesić wypłatę świadczenia |
Kwoty 6463,20 zł i 12 003,10 zł odpowiadają odpowiednio 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Takie progi publikuje ZUS w zestawieniu kwot przychodu wpływających na zmniejszenie lub zawieszenie emerytur i rent.
Kogo dotyczą limity dorabiania?
Limity dorabiania dotyczą przede wszystkim osób, które pobierają:
| Świadczenie | Czy limity mogą mieć zastosowanie? |
|---|---|
| wcześniejszą emeryturę | tak |
| emeryturę pomostową | tak |
| nauczycielskie świadczenie kompensacyjne | tak |
| rentę z tytułu niezdolności do pracy | tak |
| rentę socjalną | tak |
| rentę rodzinną | tak |
| emeryturę po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego | co do zasady nie |
ZUS wskazuje, że zmniejszeniu lub zawieszeniu mogą podlegać m.in. emerytury, emerytury pomostowe, renty socjalne, nauczycielskie świadczenia kompensacyjne, renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinne.
Kto może dorabiać bez ograniczeń?
Bez limitu mogą dorabiać przede wszystkim osoby, które mają prawo do emerytury i ukończyły powszechny wiek emerytalny, czyli:
| Osoba | Wiek emerytalny |
|---|---|
| kobieta | 60 lat |
| mężczyzna | 65 lat |
ZUS wyjaśnia, że jeśli emeryt osiągnął powszechny wiek emerytalny, świadczenie nie zostanie zmniejszone ani zawieszone niezależnie od wysokości dodatkowego przychodu. Dotyczy to również sytuacji, gdy taka osoba pobiera rentę rodzinną jako świadczenie korzystniejsze od własnej emerytury.
Ważny wyjątek dotyczy osoby, która przechodzi na emeryturę, ale kontynuuje pracę u tego samego pracodawcy bez rozwiązania stosunku pracy. W takiej sytuacji ZUS może zawiesić wypłatę emerytury bez względu na wysokość zarobków, do czasu rozwiązania stosunku pracy i złożenia wniosku o podjęcie wypłaty świadczenia.
Ile może dorobić rencista?
Rencista powinien szczególnie pilnować limitów. Od 1 września 2026 r. może dorobić do 6463,20 zł brutto miesięcznie bez zmniejszenia świadczenia.
| Przychód rencisty | Skutek |
|---|---|
| do 6463,20 zł brutto | renta bez zmniejszenia |
| powyżej 6463,20 zł do 12 003,10 zł brutto | renta może zostać zmniejszona |
| powyżej 12 003,10 zł brutto | renta może zostać zawieszona |
Zasada ta dotyczy m.in. renty z tytułu niezdolności do pracy, renty socjalnej oraz renty rodzinnej, o ile dana osoba nie należy do grupy, która może dorabiać bez ograniczeń.
O ile ZUS może zmniejszyć emeryturę lub rentę?
Jeżeli przychód przekroczy 70% przeciętnego wynagrodzenia, ale nie przekroczy 130%, ZUS zmniejsza świadczenie o kwotę przekroczenia. Zmniejszenie nie może być jednak wyższe niż tzw. kwota maksymalnego zmniejszenia.
Od 1 marca 2026 r. kwoty maksymalnego zmniejszenia wynoszą:
| Rodzaj świadczenia | Maksymalne zmniejszenie |
|---|---|
| emerytura oraz renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy | 989,41 zł |
| renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy | 742,10 zł |
| renta rodzinna dla jednej osoby | 841,05 zł |
Kwoty te podaje ZUS w oficjalnym zestawieniu dotyczącym emerytur i rent.
Przykłady
| Przychód miesięczny | Sytuacja |
|---|---|
| 5000 zł brutto | świadczenie nie powinno zostać zmniejszone, bo przychód nie przekracza 6463,20 zł |
| 7000 zł brutto | świadczenie może zostać zmniejszone, bo przychód przekracza pierwszy próg |
| 12 003,10 zł brutto | świadczenie może zostać zmniejszone, ale nie powinno zostać zawieszone tylko z powodu tego progu |
| 12 100 zł brutto | świadczenie może zostać zawieszone, bo przychód przekracza 130% przeciętnego wynagrodzenia |
Przykład: jeśli wcześniejszy emeryt osiągnie 7000 zł brutto przychodu miesięcznie, przekroczy limit 6463,20 zł o 536,80 zł. ZUS może więc zmniejszyć świadczenie o kwotę przekroczenia, o ile nie przekracza ona maksymalnej kwoty zmniejszenia.
Jakie przychody bierze pod uwagę ZUS?
ZUS bierze pod uwagę przede wszystkim przychody z działalności objętej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Chodzi m.in. o przychody:
| Rodzaj przychodu | Czy może wpływać na emeryturę lub rentę? |
|---|---|
| umowa o pracę | tak |
| umowa zlecenia | tak |
| działalność gospodarcza | tak |
| praca nakładcza | tak |
| wynagrodzenie członka rady nadzorczej | tak |
| zasiłek chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy | tak |
| świadczenie rehabilitacyjne | tak |
ZUS wskazuje, że przy ustalaniu przychodu bierze pod uwagę kwotę, od której oblicza się składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Przy działalności gospodarczej chodzi o podstawę wymiaru składek.
Czy umowa o dzieło wpływa na limity?
Sama umowa o dzieło zwykle nie jest objęta składkami ZUS, ale są wyjątki. ZUS wskazuje, że przychód z umowy o dzieło może mieć znaczenie, jeżeli taka umowa została zawarta z własnym pracodawcą albo jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy.
Dlatego senior lub rencista nie powinien oceniać limitów wyłącznie po nazwie umowy. Znaczenie ma to, czy od danego przychodu powstaje obowiązek ubezpieczeń społecznych albo czy przychód jest traktowany przez ZUS jako wpływający na świadczenie.
Czy trzeba informować ZUS o dorabianiu?
Tak. ZUS informuje, że emeryt lub rencista powinien zawiadomić ZUS o podjęciu pracy zarobkowej oraz o wysokości przychodu. Można to zrobić m.in. na formularzu ZUS EROP. Dodatkowo co roku, do końca lutego, trzeba dostarczyć zaświadczenie o wysokości przychodu za poprzedni rok.
To ważne, ponieważ po zakończeniu roku ZUS rozlicza świadczenie. Jeśli osoba osiągała przychody i nie poinformowała o tym ZUS, może być zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń.
Kiedy zmienią się limity dorabiania?
Limity dorabiania zmieniają się co trzy miesiące, ponieważ są powiązane z przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem ogłaszanym przez Prezesa GUS. Aktualne kwoty 6463,20 zł i 12 003,10 zł obowiązują od 1 września 2026 r. Kolejna zmiana limitów nastąpi od 1 grudnia 2026 r.
Podsumowanie
Od 1 września 2026 r. wcześniejszy emeryt lub rencista może dorobić do 6463,20 zł brutto miesięcznie bez zmniejszenia świadczenia. Przychód powyżej tej kwoty, ale nie wyższy niż 12 003,10 zł brutto, może spowodować zmniejszenie świadczenia. Przekroczenie 12 003,10 zł brutto może skutkować zawieszeniem wypłaty emerytury lub renty.
Najważniejsza zasada jest prosta: emeryci po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego mogą co do zasady dorabiać bez limitu, natomiast wcześniejsi emeryci i renciści powinni pilnować progów publikowanych przez ZUS.
