Poniżej wyjaśniamy, kto i w jakiej formie może sfinansować auto na emeryturze, na co zwrócić uwagę przy wyborze umowy oraz gdzie przebiega granica między ratą bezpieczną dla domowego budżetu a taką, która zaczyna mu zagrażać.
Czy emeryt może dostać leasing i w jakiej formie
Emerytura sama w sobie nie odbiera prawa do finansowania auta leasingiem. Wystarczy, że wnioskodawca ma pełną zdolność do czynności prawnych, a jego dochód daje się udokumentować - świadczenie wypłacane bezterminowo oba te warunki wyczerpuje. Regulujące leasing przepisy Kodeksu cywilnego skupiają się na obowiązkach obu stron i w ogóle nie posługują się kryterium wieku. Jeśli więc bariera wieku się pojawia, jej źródłem jest regulamin konkretnego leasingodawcy, nie prawo.
Kształt umowy zależy od tego, czy emeryt prowadzi działalność gospodarczą. Osoba, która jej nie prowadzi, zawiera leasing konsumencki - obwarowany przepisami o prawach konsumenta, z możliwością wycofania się z umowy zawartej zdalnie w ciągu dwóch tygodni. Emeryt z jednoosobową firmą może z kolei rozliczać pojazd w działalności, zaliczać raty do kosztów i odliczać część VAT, rezygnując przy tym z ochrony konsumenckiej. Dla większości osób pobierających świadczenie właściwy pozostaje wariant konsumencki i to on jest punktem odniesienia w dalszej części tekstu.
Rzeczywistość rynkowa bywa surowsza od przepisów. Spora część firm ustala wewnętrzny limit, zgodnie z którym leasingobiorca nie może przekroczyć określonego wieku w dniu ostatniej raty. Przy umowie rozpisanej na kilka lat wystarcza to, by wniosek osoby po sześćdziesiątce został odrzucony z góry, niezależnie od tego, jak stabilne jest jej świadczenie. Nie wszędzie zasady wyglądają tak samo - są instytucje, które nie stosują sztywnej granicy wieku ani nie weryfikują wnioskodawcy w rejestrach dłużników, opierając decyzję na jego bieżącej sytuacji i wartości finansowanego auta. Odmowa u jednego leasingodawcy nie przesądza więc o wyniku u kolejnego, dlatego warto pytać punktowo, zamiast z góry zakładać, że wiek zamyka drogę.
Dlaczego leasing bywa dla seniora bardziej dostępny niż kredyt
Emeryt planujący zakup auta ma zwykle trzy drogi:
- gotówkę,
- kredyt samochodowy albo
- leasing.
Różnią się one nie tyle kosztem, ile dostępnością. Płatność z własnej kieszeni wydaje się najwygodniejsza, lecz oznacza wyjęcie z oszczędności sporej kwoty naraz, a te bywają dla seniora rezerwą na leczenie czy nagłą sytuację, której nie warto naruszać. Rozłożenie wydatku na raty pozwala zachować zaskórniaki, co dla wielu osób przeważa nad prostotą zakupu za gotówkę.
Kredyt samochodowy bywa z kolei trudno dostępny. Banki stosują własne progi wiekowe oraz pełną ocenę zdolności kredytowej, przez co świadczenie emerytalne nierzadko okazuje się niewystarczające albo wręcz dyskwalifikujące. Leasing konsumencki działa inaczej - w części instytucji ocena jest uproszczona, a zabezpieczeniem transakcji pozostaje sam pojazd, który do czasu wykupu należy do finansującego. Ta konstrukcja obniża ryzyko po stronie leasingodawcy, co przekłada się na łagodniejsze kryteria wobec wnioskodawcy.
Istotna jest też elastyczność zakończenia. Umowy leasingu przewidują zwykle kilka ścieżek wyjścia, gdy sytuacja się zmieni - od wykupu pojazdu, przez jego zwrot, po przeniesienie umowy na inną osobę. Dla seniora, którego plany na kilka lat naprzód bywają trudne do przewidzenia, ta możliwość manewru ma konkretną wartość.
Na co senior powinien zwrócić uwagę, wybierając leasing
Wybierając ofertę, łatwo skupić się na jednej liczbie - wysokości miesięcznej raty. To jednak najczęstsza pułapka. Ta sama rata potrafi kryć za sobą różny łączny koszt zobowiązania, zależnie od tego, jak ustawiono wpłatę własną, wykup i opłaty towarzyszące. Miarodajny jest więc rachunek całości umowy, nie pojedyncza pozycja z cennika.
Kilka zapisów umowy ma dla seniora znaczenie szczególne i warto odszukać je jeszcze przed podpisaniem. Należą do nich:
- dopuszczalny wiek korzystającego na koniec okresu umowy,
- warunki i koszt wcześniejszego zakończenia finansowania,
- dopuszczalność przeniesienia umowy na bliską osobę,
- zakres ubezpieczenia wraz z dostępnością polisy GAP,
- co znajduje się w racie, a co pozostaje po stronie użytkownika.
Osobną kwestią jest postępowanie na wypadek zmiany sytuacji zdrowotnej lub śmierci leasingobiorcy - to fragment, który warto omówić z rodziną. Trzeba pamiętać, że to właśnie one, a nie sama rata, decydują o tym, czy umowa pozostanie elastyczna przez cały okres trwania.
Rozdzielić trzeba też ratę od kosztów użytkowania pojazdu. Bieżące utrzymanie auta - serwis, ogumienie, płyny i filtry, a także naprawy spoza gwarancji - obciąża w leasingu konsumenckim zwykle samego użytkownika, chyba że wykupił pakiet serwisowy. Do tego dochodzi ubezpieczenie i, na końcu umowy, ewentualny wykup. Właśnie dlatego przy ocenie, czy konkretny leasing dla seniora jest korzystny, niska rata sama w sobie niczego jeszcze nie przesądza - o prawdziwym koszcie decyduje suma wszystkich tych pozycji.
Od czego zależy, czy rata jest bezpieczna
Skoro dostępność leasingu nie zależy wprost od wysokości emerytury, nie zależy od niej także bezpieczeństwo raty. Rozstrzyga nie to, ile świadczenie wynosi, lecz ile z niego zostaje po opłaceniu wszystkiego, bez czego gospodarstwo nie może sprawnie funkcjonować. Tę pozostałą część, nadwyżkę, wyznacza się przez zestawienie realnego dochodu netto z sumą stałych kosztów utrzymania, w których u seniorów największą rolę odgrywają żywność, opłaty mieszkaniowe oraz wydatki na zdrowie i leki. Dane ZUS oraz szacunki Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych pokazują przy tym, jak szeroka jest rozpiętość sytuacji domowych - od świadczeń bliskich minimum po wypłaty wyraźnie powyżej przeciętnej i właśnie dlatego jednej uniwersalnej odpowiedzi o bezpieczną ratę nie ma.
Do samej raty trzeba dodać koszty użytkowania auta, a całość odnieść do nadwyżki, nie do świadczenia. Pomocny jest prosty podział na trzy strefy. Gdy rata z eksploatacją zajmuje mniej więcej połowę nadwyżki, obciążenie mieści się w strefie bezpiecznej - zostaje zapas na nagłą naprawę czy wydatek na leczenie. Gdy sięga około dwóch trzecich nadwyżki, wchodzi się w strefę graniczną, w której decyzja wymaga rozwagi. Kiedy zaś koszt auta dobija do całej nadwyżki lub ją przekracza, rata staje się dla budżetu groźna, bo każdy nieplanowany wydatek zmusza wtedy do naruszania oszczędności.
Ten zapas nie jest przesadną ostrożnością. Emerytura rośnie raz w roku, w rytmie waloryzacji, a ceny idą w górę przez wszystkie dwanaście miesięcy. Nagły wydatek - usterka, choroba, wyższy rachunek za ogrzewanie - uderza w budżet oparty na zamrożonym na rok świadczeniu dotkliwiej niż w budżet zasilany rosnącą pensją. Dlatego bezpieczny pułap dla emeryta leży niżej niż dla pracującego o podobnym dochodzie.
Jak zaplanować leasing, żeby nie zagroził budżetowi
Jeśli wstępny rachunek pokazuje, że obciążenie wychodzi poza bezpieczną strefę, nie oznacza to konieczności rezygnacji. Rata, jaką obejmuje leasing dla seniora, nie jest liczbą narzuconą odgórnie - kształtuje ją kilka ustaleń zapadających przy zawieraniu umowy, a świadome operowanie nimi pozwala zbić obciążenie poniżej progu ryzyka.
Najskuteczniej działa wpłata własna. Im większa kwota wniesiona na starcie, tym niższa wartość do sfinansowania, a więc i niższa rata; dla seniora z oszczędnościami to sposób, by zaangażować część środków, a resztę zachować jako poduszkę bezpieczeństwa. Podobnie działa długość umowy - jej wydłużenie zmniejsza pojedynczą ratę, choć w sumie podnosi koszt całości. Trzecim regulatorem jest wartość wykupu: im wyższa, tym większa część spłaty przesuwa się na koniec i tym lżejsza jest rata miesięczna.
Nie bez znaczenia jest też sam pojazd. Rozpowszechniony model o stabilnej cenie na rynku wtórnym łatwiej sfinansować na korzystnych warunkach niż auto niszowe, a zejście z bogatszej wersji wyposażenia obniża ratę wprost o różnicę w cenie. Dla seniora, którego roczny przebieg rzadko bywa wysoki, rozsądnym wyborem często okazuje się auto używane o udokumentowanej historii - ma za sobą najostrzejszy spadek wartości, co przekłada się na niższą ratę przy zachowaniu pełnej użyteczności.
Leasing dla seniora - czy to dobry model finansowania zakupu auta
Emerytura nie odbiera prawa do sfinansowania samochodu - przeszkodą bywa najwyżej polityka danej firmy, różna u poszczególnych leasingodawców. Emeryt bez działalności korzysta zwykle z leasingu konsumenckiego, który dzięki uproszczonej ocenie i zabezpieczeniu w postaci pojazdu bywa dostępniejszy niż kredyt bankowy. Decyzja powinna opierać się na całkowitym koszcie umowy i jej najważniejszych zapisach, nie wyłącznie na wysokości raty.
O tym, czy rata pozostanie bezpieczna, rozstrzyga nie wysokość świadczenia, lecz nadwyżka, jaka zostaje po opłaceniu realnych kosztów życia - oraz utrzymanie obciążenia w jej bezpiecznej części, z zapasem na to, czego nie da się przewidzieć. Dobrana wpłata własna, rozsądny okres umowy, właściwie ustawiony wykup i trafny wybór auta pozwalają dopasować ratę do możliwości budżetu. Przy takim podejściu finansowanie samochodu na emeryturze przestaje być hazardem, a staje się przewidywalnym, kontrolowanym wydatkiem.
Artykuł został opracowany przez ekspertów od leasingu samochodów dla emerytów - Internetowy Fundusz Leasingowy S.A.
Netografia
- Zakład Ubezpieczeń Społecznych, komunikaty o wysokości świadczeń emerytalno-rentowych, zus.pl
- Instytut Pracy i Spraw Socjalnych, „Poziom i struktura minimum socjalnego" (obliczenia na podstawie danych GUS), ipiss.com.pl
- Główny Urząd Statystyczny, badanie budżetów gospodarstw domowych, stat.gov.pl
Zdjęcie: materiały partnera
