Z myślą o profilaktyce Narodowy Fundusz Zdrowia uruchomił program „Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej”, który od maja 2025 roku zastąpił program „Profilaktyka 40 PLUS”. To obecnie najbardziej kompleksowy program profilaktyczny finansowany przez NFZ. Obejmuje wszystkich dorosłych od 20. roku życia, ale osoby po 60. roku życia mogą liczyć na dodatkowe elementy oceny zdrowia, uwzględniające problemy charakterystyczne dla starszego wieku.
Czym jest program „Moje Zdrowie”
Program „Moje Zdrowie” nie ogranicza się do wykonania kilku badań laboratoryjnych. Jego celem jest kompleksowa ocena stanu zdrowia pacjenta, wykrycie czynników ryzyka oraz przygotowanie indywidualnych zaleceń, które mogą pomóc zapobiec rozwojowi poważnych chorób.
Program składa się z trzech etapów:
-
wypełnienia ankiety zdrowotnej,
-
wykonania badań laboratoryjnych,
-
wizyty podsumowującej u lekarza lub pielęgniarki POZ.
Na zakończenie każdy uczestnik otrzymuje Indywidualny Plan Zdrowotny, czyli zestaw zaleceń dotyczących dalszej profilaktyki, ewentualnych badań kontrolnych oraz zmian stylu życia.
Kto może skorzystać z programu Moje Zdrowie
Program jest przeznaczony dla wszystkich osób, które:
-
ukończyły 20 lat,
-
posiadają prawo do świadczeń finansowanych przez NFZ,
-
są zapisane do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ).
Nie obowiązuje górna granica wieku.
Z programu można korzystać:
-
w wieku 20–49 lat – raz na 5 lat,
-
po ukończeniu 50 lat – raz na 3 lata.
Oznacza to, że seniorzy mogą regularnie wykonywać pełny bilans zdrowia co trzy lata, bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów.
Jak wygląda udział w programie Moje Zdrowie
Pierwszym etapem jest wypełnienie ankiety zdrowotnej. Można to zrobić:
-
przez Internetowe Konto Pacjenta,
-
w aplikacji mojeIKP,
-
w swojej przychodni POZ.
Ankieta obejmuje pytania dotyczące m.in.:
-
przebytych chorób,
-
chorób występujących w rodzinie,
-
przyjmowanych leków,
-
sposobu odżywiania,
-
aktywności fizycznej,
-
palenia papierosów,
-
spożywania alkoholu,
-
jakości snu,
-
samopoczucia psychicznego.
Na podstawie odpowiedzi system określa indywidualne ryzyko zdrowotne i dobiera zakres badań laboratoryjnych.
Moje zdrowie - jakie badania otrzyma każdy uczestnik programu
Każda osoba zakwalifikowana do programu otrzymuje skierowanie na podstawowy pakiet badań laboratoryjnych. Został on opracowany tak, aby umożliwić wykrycie najczęstszych chorób przewlekłych rozwijających się bez wyraźnych objawów.
Podstawowy pakiet badań obejmuje:
-
morfologię krwi,
-
stężenie glukozy we krwi,
-
lipidogram, czyli:
-
cholesterol całkowity,
-
cholesterol LDL,
-
cholesterol HDL,
-
trójglicerydy,
-
-
kreatyninę z wyliczeniem eGFR, pozwalającą ocenić pracę nerek,
-
TSH, oceniające funkcję tarczycy,
-
badanie ogólne moczu,
-
oznaczenie lipoproteiny(a) jako dodatkowego czynnika ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.
Choć zestaw wydaje się podstawowy, pozwala wykryć wiele schorzeń na bardzo wczesnym etapie.
Na przykład:
-
podwyższony poziom glukozy może świadczyć o stanie przedcukrzycowym lub cukrzycy,
-
nieprawidłowy lipidogram zwiększa ryzyko zawału serca i udaru mózgu,
-
podwyższona kreatynina może wskazywać na przewlekłą chorobę nerek,
-
zaburzenia TSH często są pierwszym sygnałem chorób tarczycy,
-
morfologia może ujawnić niedokrwistość, przewlekły stan zapalny lub inne zaburzenia wymagające dalszej diagnostyki.
Jakie dodatkowe badania mogą otrzymać seniorzy
To właśnie ten element programu najbardziej interesuje osoby po 60. roku życia.
Warto jednak wiedzieć, że nie istnieje jeden obowiązkowy pakiet badań laboratoryjnych przeznaczony wyłącznie dla seniorów. Lekarz lub system kwalifikujący dobiera dodatkowe badania indywidualnie – na podstawie wieku, płci, odpowiedzi w ankiecie zdrowotnej, przebytych chorób oraz czynników ryzyka.
Dzięki temu diagnostyka jest lepiej dopasowana do potrzeb konkretnego pacjenta.
Próby wątrobowe – ALT, AST i GGTP
Seniorzy częściej niż osoby młodsze otrzymują skierowanie na badania oceniające funkcjonowanie wątroby.
Badania te pomagają wykryć między innymi:
-
stłuszczenie wątroby,
-
przewlekłe zapalenia,
-
uszkodzenia wywołane lekami,
-
choroby dróg żółciowych.
Wiele schorzeń wątroby przez długi czas nie daje żadnych objawów, dlatego ich wykrycie jest możliwe dopiero dzięki badaniom laboratoryjnym.
PSA – ważne badanie dla mężczyzn
Mężczyźni mogą otrzymać skierowanie na oznaczenie PSA (swoistego antygenu sterczowego).
Badanie pozwala ocenić ryzyko:
-
łagodnego przerostu prostaty,
-
stanów zapalnych gruczołu krokowego,
-
raka prostaty.
Ryzyko chorób prostaty wyraźnie wzrasta po 50.–60. roku życia, dlatego badanie jest często zlecane starszym pacjentom.
Badanie anty-HCV
Program może obejmować również oznaczenie przeciwciał przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu C.
To bardzo ważne badanie, ponieważ zakażenie HCV przez wiele lat może przebiegać całkowicie bezobjawowo.
Nieleczona infekcja może prowadzić do:
-
marskości wątroby,
-
niewydolności wątroby,
-
raka wątrobowokomórkowego.
Współczesne leczenie pozwala skutecznie wyleczyć większość zakażeń, dlatego ich wczesne wykrycie ma ogromne znaczenie.
Badanie kału na krew utajoną
Jednym z badań dodatkowych może być również badanie kału na obecność krwi utajonej.
Choć samo badanie jest bardzo proste, odgrywa ogromną rolę w profilaktyce raka jelita grubego.
Pozwala wykryć niewielkie krwawienia z przewodu pokarmowego, które często pojawiają się jeszcze przed wystąpieniem pierwszych objawów choroby.
Nieprawidłowy wynik nie oznacza nowotworu, ale jest wskazaniem do dalszej diagnostyki, najczęściej kolonoskopii.
Co jeszcze otrzymują osoby po 60. roku życia
Największą nowością programu nie są jednak kolejne badania laboratoryjne.
Dla osób, które ukończyły 60 lat, przewidziano ocenę funkcji poznawczych, czyli badanie mające pomóc we wczesnym wykrywaniu zaburzeń pamięci i pierwszych objawów otępienia.
Ocena funkcji poznawczych
Podczas wizyty podsumowującej lekarz lub pielęgniarka mogą przeprowadzić krótki test oceniający:
-
pamięć krótkotrwałą,
-
koncentrację uwagi,
-
orientację w czasie i miejscu,
-
zdolność logicznego myślenia,
-
wykonywanie prostych poleceń.
Jest to niezwykle ważny element programu, ponieważ choroba Alzheimera i inne postacie otępienia rozwijają się stopniowo. Początkowe objawy są często bagatelizowane zarówno przez pacjentów, jak i ich bliskich.
Wczesne wykrycie zaburzeń poznawczych umożliwia szybsze rozpoczęcie diagnostyki oraz wdrożenie leczenia i rehabilitacji.
Wizyta podsumowująca – znacznie więcej niż omówienie wyników
Po wykonaniu badań uczestnik programu zgłasza się na wizytę do swojej przychodni POZ.
Podczas spotkania wykonywane są również podstawowe pomiary, takie jak:
-
ciśnienie tętnicze,
-
tętno,
-
masa ciała,
-
wzrost,
-
wskaźnik BMI.
Lekarz analizuje wszystkie wyniki, omawia wykryte czynniki ryzyka i – jeśli jest taka potrzeba – kieruje pacjenta na dalszą diagnostykę lub konsultacje specjalistyczne.
Indywidualny Plan Zdrowotny – najważniejszy efekt programu
Po zakończeniu bilansu zdrowia każdy uczestnik otrzymuje Indywidualny Plan Zdrowotny (IPZ).
To dokument przygotowany specjalnie dla konkretnego pacjenta. Może zawierać:
-
zalecenia dotyczące diety,
-
wskazówki dotyczące aktywności fizycznej,
-
informacje o konieczności redukcji masy ciała,
-
zalecenia dotyczące kontroli ciśnienia tętniczego,
-
przypomnienie o szczepieniach ochronnych,
-
wskazanie badań, które warto wykonać w przyszłości,
-
skierowania na konsultacje specjalistyczne.
Dzięki temu pacjent nie otrzymuje jedynie wyników badań, ale konkretny plan dalszego dbania o zdrowie.
Dlaczego warto skorzystać z programu Moje Zdrowie po 60. roku życia
Wiele chorób rozwijających się u seniorów przez długi czas nie daje żadnych charakterystycznych objawów. Dotyczy to między innymi:
-
cukrzycy,
-
nadciśnienia tętniczego,
-
zaburzeń lipidowych,
-
przewlekłej choroby nerek,
-
chorób wątroby,
-
raka prostaty,
-
raka jelita grubego,
-
zaburzeń pamięci.
Program „Moje Zdrowie” umożliwia ich wykrycie na wczesnym etapie, kiedy leczenie jest najbardziej skuteczne i często pozwala uniknąć poważnych powikłań.
